Introductie

Op 12 februari 2025 heeft de Kring andragologie een kennislunch georganiseerd rond actuele ontwikkelingen in het opbouwwerk. Hans Timmerman, projectleider en procesbegeleider van de ontwikkeling van een nieuw profiel en opleidingsarrangement, nam de presentatie voor zijn rekening. Sindsdien is er hard doorgewerkt aan het recent verschenen en breed gedragen ‘Expertiseprofiel opbouwwerk’ dat mede mogelijk is gemaakt door het ministerie van VWS. Het is een uitgebreid, zeer informatief, document geworden dat actuele ontwikkelingen in de samenleving goed in beeld brengt, met voor opbouwwerk een belangrijke rol. Vervolgens gaat het in op de bekwaamheden van opbouwwerkers die er met name voor zijn gemeenschappen te versterken, de collectieve kant van het welzijnswerk. Daar blijft het niet bij. Ook de positionering, profilering en samenwerking binnen het werkgebied komen aan de orde. Vanzelfsprekend besteedt het document aandacht aan de opleidingen. We geven Hans het woord:   

Sinds de kennislunch van de Kring Andragologie zijn de nodige vervolgstappen gezet die niet alleen geleid hebben tot een nieuw expertiseprofiel maar dat door alle betrokken landelijke partijen is erkend. Met dit ‘Expertiseprofiel opbouwwerk’ laat het opbouwwerk zien wat het werk inhoudt en welke kwaliteiten dit van de professional vraagt.

De kracht van opbouwwerk is de professionele ondersteuning van bewoners gericht op de volgende doelstellingen:

• Bevorderen van sociale cohesie en sociaal kapitaal, zodat bewoners deel uit kunnen maken van netwerken en zowel bij kunnen dragen aan, als gebruik kunnen maken van, de hulpbronnen hiervan.
• Versterken van democratie en vergroten van zeggenschap, zowel bij activiteiten als
  politieke besluitvorming in de eigen omgeving. Belangrijk hierbij is ook het stem geven aan mensen die anders minder of niet worden gehoord.
• Sociaal leren en capaciteitsontwikkeling door bewustwording, het vinden en benutten van elkaars kwaliteiten, het vervullen van diverse rollen, het leren van elkaar en het leren door te doen. Dit sociaal leren geldt voor alle betrokkenen: bewoners, publieke en private diensten en overheid.

In het profiel is ruim aandacht voor de dilemma’s waarmee de opbouwwerker in de praktijk te maken krijgt. Op basis van zijn of haar professionaliteit zul je hierbij als opbouwwerker tot weloverwogen en verantwoorde keuzes moeten komen.

Het profiel is geschreven als een verdieping van het algemene beroepsprofiel van de sociaal werker van de BPSW (Beroepsvereniging van professionals in sociaal werk). De indeling van taakgebieden in het algemene beroepsprofiel is gebruikt om de specifieke bekwaamheden en expertise van de opbouwwerker te verhelderen. Het gaat hierbij om de benodigde kwaliteiten van de ‘vakvolwassen opbouwwerker’ met enige jaren ervaring op hbo-niveau.

Hiermee verheldert het expertiseprofiel de vraag naar het beroepsonderwijs én biedt het de nodige spiegelinformatie voor de begeleiding in de beroepspraktijk. In overleg met de Hogeschool van Amsterdam, de Hogeschool van Arnhem Nijmegen en NHL-Stenden zijn parallel aan de ontwikkeling van het expertiseprofiel leeruitkomsten gedefinieerd. Dit in lijn met de nieuwe wet Leeruitkomsten Hoger Onderwijs (2024), zodat het zowel bruikbaar is voor initiële opleidingen als voor hun bij- en nascholingsaanbod.

Op dit moment zijn de hogescholen bezig met de invoering van het nieuwe landelijk opleidingsprofiel Social Work. In het generieke deel van dit opleidingsprofiel is weer explicieter dan in het vorige – de opvolger van het profiel CMV (Culturele en Maatschappelijke Vorming) – aandacht voor samenlevingsopbouw. Het nieuwe opleidingsprofiel Social Work biedt ook bewust meer ruimte voor verdieping voor specifieke expertises, waaronder opbouwwerk. Meerdere hogescholen hebben al aangegeven hiermee aan de slag te willen.

Met het Landelijk opleidingenoverleg Sociaal Werk wordt momenteel overleg gevoerd om de komende jaren tot een landelijk dekkend opleidingsaanbod te komen voor studenten en beroepskrachten die zich willen verdiepen in opbouwwerk. Het vastgestelde expertiseprofiel opbouwwerk vormt daarvoor de basis. 

Het ‘Expertiseprofiel opbouwwerk’ is via de volgende landingspagina te downloaden:

movisie.nl/publicatie/expertiseprofiel-opbouwwerk

Nadere toelichting met achtergrondinformatie is verder te vinden via:

bpsw.nl/het-expertiseprofiel-opbouwwerk-waarom-het…

https://sociaalwerknederland.nl/actueel/nieuw-expertiseprofiel-opbouwwerk-verschenen